HISTORIA

Zarys historii Zakładu Nauczania Eksperymentu Fizycznego cd.


Badania magnetycznych własności ciał

Poza dydaktyką w Zakładzie w prowadzono badania naukowe z zakresu magnetyzmu. Początki tych prac łączą się z działalnością naukową profesorów Stanisława Loria (1951 - 1957) i Szczepana Szczeniowskiego, którzy w nowopowstałym zakładzie naukowym PAN powołali do życia zespół zajmujący się ferromagnetyzmem. W Zakładzie tym mgr Henryk Szydłowski w ścisłej współpracy z mgr Alojzym Wrzeciono budował aparaturę pomiarową i technologiczną do wytwarzania ferromagnetycznych stopów międzymetalicznych i ferrytów, hodowania monokryształów ferrytów w płomieniu wodorotlenowym. Między innymi skonstruowano pierwsze duże elektromagnesy (o średnicy rdzenia 10 cm) wytwarzające pola magnetyczne do 1 tesla, przeznaczone do badań naukowych ferrytów: histerezy i anizotropii magnetycznej, oraz aparaturę technologiczną jak piece do destylacji i topienia indukcyjnego metali, hodowania monokryształów w płomieniu wodorotlenowym itp. Korzystając z tej aparatury Henryk Szydłowski wykonał pracę magisterską, a później doktorską z anizotropii magnetycznej ferrytów. Z powodu zgonu prof. Stanisława Loria opiekunem jego pracy doktorskiej był formalnie profesor A. Piekara. Po oddzieleniu Zakładów PAN od Uniwersytetu, większość konstruowanej aparatury stała się własnością Zakładu Ferromagnetyków PAN, gdzie badania kontynuował dr Alojzy Wrzeciono. Dr Henryk Szydłowski wraz z dwoma współpracownikami - doktorantami, mgr Wojciechem Kaczmarkiem i mgr Marią Połomską, kontynuował w Uniwersytecie prace nad anizotropią i technologią wytwarzania ferrytów. Odbył on półroczny staż naukowy w Instytucie Materiałów Magnetycznych w Jenie w NRD. Wyniki tych badań zaowocowały jego habilitacją w roku 1973 [6].
Badania prowadzone w pracowni naukowej pod kierownictwem dr Henryka Szydłowskiego w roku 1974 stały się podstawą prac doktorskich mgr Wojciecha Kaczmarka (pracuje w Zakładzie od roku 1967 do 1990, w latach 1990 - 1998 był prezydentem miasta Poznania) i mgr Marii Połomskiej (zatrudniona w Zakładzie w latach 1967 - 1971, a później w Instytucie Fizyki PAN), które dotyczyły wytworzenia i zbadania, nowych wówczas materiałów BiFeO3-LaFeO3, wykazujących jednoczesne uporządkowanie dalekiego zasięgu: ferroelektryczne i ferro- antyferromagnetyczne. Dzisiaj materiały te znane są pod nazwą "multiferroików" i należą do jednych z najczęściej badanych materiałów w fizyce ciała stałego, ze względu na możliwość zastosowań ich niezwykłych własności w pamięciach ferroelektrycznych i ferromagnetycznych [7, 8, 9]. Promotorem tych prac był prof. Z. Pająk. Wyniki badań uzyskane w obydwu pracach doktorskich, są obecnie szeroko cytowane w literaturze światowej. Pracując nadal w Zakładzie dr W. Kaczmarek w 1990 r. obronił pracę habilitacyjna p.t." Funkcja dielektryczna i ładunek efektywny jonów w ferroelektrykach niewłaściwych na przykładzie - molibdenianu gadolinu". Tytuł dra habilitowanego uzyskał w 2003 r. Pracę doktorską w Zakładzie wykonał również dr Jerzy Janicki.
W Zakładzie prowadzono również badania radiestezji (dr Przemysław Kiszkowski, mgr Roman Smuszkiewicz, mgr Ewa Ogórkiewicz-Szulczewska). Przedmiotem badań była obiektywność wyników i poszukiwanie ewentualnego nośnika informacji. Wyniki tych badań doprowadziły do zaprzeczenia powtarzalności wyników "badań" prezentowanych przez radiestetów i do zaprzeczenia istnienia nośnika, który mógłby przekazywać informację od obiektu badanego do radiestety. Wyniki tych badań były kilkakrotnie publikowane i prezentowane w programach TV i na filmach dostępnych w Internecie [10]. W ramach tych badań dostosowano znane w geologii metody badań elektrooporowych, do badań obiektów rzędu metrów z myślą o zastosowaniu do badania domniemanych obiektów wykrywanych przez radiestetów. Działanie tych metod dobrze przetestowano w skali laboratoryjnej, co było przedmiotem kilku prac magisterskich. Po zastosowaniu ich w terenie nie wykryto takich obiektów, na które rzekomo reagowali radiesteci. Natomiast metodę elektrooporową z powodzeniem wykorzystano do wykrywania podziemnych elementów archeologicznych [11]. Szczegółowe omówienie tych badań zamieszczono w aneksie.
Dziesięć osób, pracowników Wydziału Fizyki i osoby spoza wydziału współpracujące naukowo z Zakładem Nauczania Eksperymentu Fizycznego uzyskało stopnie naukowe doktora za pracę z dydaktyki fizyki nadawane przez Radę Wydziału Fizyki UAM. Wykaz tych osób zamieszczono w aneksie.

strona: 12345678910